Materiały edukacyjno-szkoleniowe

Słowa kluczowe: moc elektryczna, energia elektryczna, opłaty za energię elektryczną, taryfy energetyczne.

Wstęp

Podstawą do racjonalnego, czyli zgodnego z zasadami gospodarki obiegu zamkniętego, użytkowania energii elektrycznej jest zrozumienie poszczególnych czynników, które są zawarte w rachunkach za energię elektryczną.
Na wstępie jednak należy przedstawić kilka definicji, które w znaczący sposób ułatwią zrozumienie prezentowanego tematu.

Moc znamionowa urządzenia – jest to moc, na którą dane urządzenie zostało zbudowane i dopuszczone do sprzedaży i użytkowania. W prezentowanych rozważaniach moc znamionowa to tzw. moc czynna, oznaczana literą
P, której jednostką jest W (wat). Przykładowe moce wybranych
urządzeń:

·       
kuchenka indukcyjna – P=4,6 kW

·       
sufitowa lampa LED – P=36 W

·       
kopiarka xero – P=1,5 kW

·       
laptop (podczas ładowania) – P=300 W

·       
żarówka LED – P=9 W

Wartość mocy znamionowej podawana jest na tabliczce znamionowej oraz w instrukcji obsługi danego urządzenia.
Przykładowa tabliczka znamionowa pralki automatycznej z zaznaczoną jej mocą znamionową przedstawiona została na poniższym rysunku.

Rys.1. Tabliczka znamionowa pralki wraz z jej mocą znamionową.

Jednak to nie moc znamionowa urządzenia decyduje bezpośrednio o koszcie opłat za jego użytkowanie, a iloczyn mocy pobieranej,  czasu działania urządzenia i cenie jednostkowej energii. Iloczyn mocy pobieranej i czasu użytkowania urządzenia nosi nazwę energii elektrycznej czynnej i oznaczany jest literą E, a jej jednostką jest kWh (kilowatogodzina). Tak więc urządzenie o dużej mocy, jednak rzadko użytkowane może generować małe koszty, a urządzenie o małej mocy często użytkowane może generować duże koszty opłat. 

Należy dodać, że urządzenia nie pobierają energii w jednakowym stopniu, w ciągu całego czasu swojej pracy. Wszystkie one, chociaż jedne  mniejszym, a drugie w większym stopniu, pobierają znacznie większą moc w pierwszym momencie po włączeniu ich do zasilania. Pobór mocy zazwyczaj jest wtedy kilka do kilkunastu razy większy niż podczas późniejszej pracy. Czas poboru
zwiększonej mocy jest jednak bardzo krótki i wynosi od części sekundy do kilku sekund, w zależności od urządzenia. Ma to praktyczne znaczenie przy częstym włączaniu i wyłączaniu urządzenia.

Oczywiście na koszt opłat za energię elektryczną wpływ ma wartość pobranej energii, ale także koszt jednostkowy energii, tzw. koszt 1 kWh. Koszt ten uzależniony jest od tzw. taryfy energetycznej, na którą dany odbiorca podpisał Umowę. Taryfa energetyczna jest zbiorem zasad publikowanych przez spółki energetyczne, w których określone się ceny usług dystrybucyjnych
oraz ceny energii elektrycznej.

Podstawowe, ogólne grupy taryfowe obowiązujące w Polsce to: A, B, C, G. Grupa G składa się podgrup G11, G12, G12r, G12w, G12as, gdzie: G11 – jednostrefowa, G12r – dwustrefowa (strefy: szczyt, pozaszczyt), G12, G12w, G12as – dwustrefowa (strefy: dzień, noc) [1].

Przykładowo w PGE (Polska Grupa Energetyczna) dostępne są następujące taryfy z grupy G [2]:

·       
G11 – jednakowa stawka za energię elektryczną przez całą dobę. Korzystna dla odbiorców pobierających energię elektryczną głównie w dzień, nie korzystających z energii elektrycznej do celów grzewczych (cena
całodobowa 0,6212 zł/kWh – cena maksymalna od 1.07.2024 r. do 31.12.2024 r.).

·       
G12 – umożliwia rozliczenie zużytej energii w dwóch strefach czasowych. Korzystna dla odbiorców korzystających z energii
elektrycznej głównie w nocy, w szczególności na potrzeby ogrzewania (cena w strefie dziennej 0,6212 zł/kWh, cena w strefie nocnej 0,5536 zł/kWh).

·       
G12w – oferta dla klientów korzystających z energii elektrycznej w strefie dziennej i nocnej, z rozszerzoną strefą nocną o
soboty i niedziele (cena w strefie dziennej 0,6212 zł/kWh, cena w strefie nocnej 0,6212 zł/kWh).

·       
G12n – grupa dwustrefowa: strefy dzienna i nocna z rozszerzoną strefą nocną o niedzielę (cena w strefie dziennej 0,6212 zł/kWh, cena w strefie nocnej 0,5903 zł/kWh).

Bibliografia:

1.       https://www.ure.gov.pl/ (dostęp 22.08.2024).

2.       https://www.gkpge.pl/dla-domu/oferta/oferta-taryfowa (dostęp 22.08.2024).

Keywords: electric power, electricity, electricity charges, electricity tariffs.

Autor:

dr hab. inż. Jerzy Wojciechowski – Uniwersytet Radomski, Wydział Transportu, Elektrotechniki i Informatyki.

Plik do pobrania:

Artykuł_Koszt energii elektrycznej – podstawowe elementy